سيد علي اكبر قرشي
238
قاموس قرآن ( فارسي )
خفى است كه شىء را بر خلاف صورت و جنس آن مصور مىكند در ظاهر نه در حقيقت . ناگفته نماند سخن اخير مجمع قابل مناقشه است دقت در آيات قرآن نشان ميدهد كه اثر سحر فقط در چشم و ذهن طرف است نه تصرف در صورت و جنس شىء . بعبارت ديگر ساحر در چشم و خيال بيننده تصرف مىكند كه ريسمان را مار گمان كند نه اينكه ريسمان را به حركت در مياورد آنگاه كه انسان به محل تاريك نگاه مىكند و قيافهء مخوفى در نظرش مجسّم مىشود چشم او اشتباه مىكند نه اينكه فلان درخت مثلا به آن صورت در آمده است . قرآن فرمايد * ( « فَلَمَّا أَلْقَوْا سَحَرُوا أَعْيُنَ النَّاسِ وَاسْتَرْهَبُوهُمْ . . . » ) * اعراف : 116 . آيه صريح است در اينكه در چشمها تصرف كردهاند نه اينكه واقعا ريسمانها را به حركت آورده باشند . همچنين آيهء * ( « فَإِذا حِبالُهُمْ وَعِصِيُّهُمْ يُخَيَّلُ إِلَيْه مِنْ سِحْرِهِمْ أَنَّها تَسْعى » ) * طه : 66 . اين نيز روشن است كه به خيال موسى چنين ميامد كه آنها بسرعت حركت ميكنند نه اينكه آنها حركت ميكردهاند . ايضا آيهء * ( « فَيَتَعَلَّمُونَ مِنْهُما ما يُفَرِّقُونَ بِه بَيْنَ الْمَرْءِ وَزَوْجِه . . . » ) * بقره : 102 . نشان ميدهد كه در اذهان تصرف كرده زوج را به زوجه دشمن ميكردند نه اينكه در زوجه تصرف كرده باشند . با اين بيان فرق سحر و معجزه روشن مىشود زيرا معجزه انقلاب حقيقى خارج و واقعيت است مثلا در قضيّهء عصاى موسى و آتش ابراهيم و شكافتن دريا براى بنى اسرائيل و ناقه صالح و غيره . در خارج عصا مار و دريا شكافته و آتش سرد شده بود . ساحر : سحر كننده . جمع آن در قرآن ساحرون ( يونس 77 ) و سحرة ( طه 70 ) آمده است . سحّار صيغه مبالغه است * ( « يَأْتُوكَ بِكُلِّ سَحَّارٍ عَلِيمٍ » ) * شعراء : 37 . تسحير گوئى دلالت بر مبالغه دارد طبرسى ذيل آيهء * ( « قالُوا إِنَّما أَنْتَ مِنَ الْمُسَحَّرِينَ » ) * شعراء : 153 . آن را سحر